Sommige mensen denken dat wat zichtbaar wordt in één opstelling, de waarheid over hun hele leven vertelt. Alsof één beeld de volledige werkelijkheid laat zien.

Bijvoorbeeld: een vrouw ziet dat ze als klein meisje voor haar moeder is gaan zorgen (parentificatie), omdat haar moeder er op dat moment niet kon zijn. Misschien door ziekte, een scheiding of een groot verlies.

Nu denkt ze dat dit haar hele leven de realiteit is geweest. En dat haar moeder nooit in staat zal zijn om haar liefdevolle zorg te geven. Ze is daar zelfs een beetje boos om. Ze neemt het haar moeder in het geheim erg kwalijk.

De ‘waarheid’ is echter geen vaststaand gegeven. Ze verschijnt in de context van het vraagstuk waarmee de cliënt op dat moment komt. Een opstelling toont wat in relatie tot dát vraagstuk gezien wil worden. Dat kan verbonden zijn met een impactvolle gebeurtenis of situatie in het eigen leven of in dat van de (voor)ouders.

In dit geval had de vrouw bijvoorbeeld moeite om hulp te vragen, ook al had ze die op dat moment hard nodig. Ze was bang daarin te veel te zijn.

Het moeten vragen om hulp triggerde een situatie van vroeger, waarin haar moeder er niet voor haar kon zijn.

Dat betekent niet dat haar moeder er nooit voor haar is geweest. Of dat ze nooit moederlijke zorg heeft gegeven. Of dat ze er in dít huidige moment niet voor haar kan zijn.

Zeker geparentificeerde kinderen blijven hun ouders soms zien vanuit een oud beeld, terwijl de ouder zich inmiddels ontwikkeld kan hebben.

Én opstellingen belichten niet dé waarheid. Ze laten één perspectief zien.

Het kan zomaar zijn dat de vrouw gedurende grote delen van haar leven wel dochter was. Of dat ze op andere momenten in haar leven op een andere plek in het systeem is gaan staan. Naast haar vader bijvoorbeeld, of op de plek van een buitengesloten voorouder. Sommige mensen voelen onbewust aan waar er ‘gaten’ in een systeem vallen en stappen vervolgens op die lege plekken.

De bottomline is: het is en blijft belangrijk om deze boodschap (dat de waarheid verschijnt in de context van het vraagstuk van dit moment) indachtig te houden en soms ook hardop uit te spreken.

Anders bestaat het risico dat een opstelling niet dient, maar een bestaand denkbeeld van de cliënt bekrachtigt. En daarmee onbedoeld de verstrikking juist versterkt, in plaats van ruimte te maken voor een nieuwe beweging.

Naomi Franken